Χαρακτηριστικό ήταν και το βλέμμα που τις συνόδευε. Απευθυνόταν κατάματα και δεν έφευγε,εάν δεν έπαιρνε απάντηση.
Κάποια φορά, θέλοντας να εξακριβώσω το ποσοστό της περιέργειας η της εγκαρδιότητας, μπήκα στον πειρασμό να απαντήσω αρνητικά στη τρίτη. Αμέσως, ήρθε και η διαβεβαίωση που ζητούσα.
"Θα χαρούμε πολύ να έρθης για φαγητό στο σπίτι μας! Φτιάχνουμε ωραία Ινδικά φαγητά και θα τα μαγειρέψουμε έτσι που να μπορείς να τα φας. Οχι,πολύ καυτερά, όπως για εμας".
Η πρόταση ήταν αυθεντική και γεμάτη ζεστασιά. Αργότερα, Ινδοί φίλοι, μου εξήγησαν πως θα τους πρόσβαλε μια άρνηση. Πράγματι, επιμένουν με τον ιδιο τροπο, οπως στην Ελλάδα , μερικές δεκαετίες πριν.
Το χαμόγελο και η εγκαρδιότητα, χαρακτηρίζουν τους Ινδούς, σαν λαό. Εντυπωσιάστηκα, που στο διάστημα δύο μηνών, δεν έτυχε να συναντήσω ούτε ενα πρόσωπο με μελαγχολία η στρες.
Δεν πρόκειται για μύθο ,ούτε καθαρά προσωπική άποψη. Η Ινδία, ειναι πρώτα απ ' όλα χώρα φιλόξενη και ζεστή. Κρατάει γερά ακομη σαυτόν τον τομέα. Ποιός ξέρει, μέχρι πότε, θα αντιστέκονται στο Δυτικό-Αμερικανικό πρώτυπο, που νοιώθεις να "τρυπώνει" σιγά-σιγά, κάνοντας αρχή με την "υψηλότερη" οικονομική τάξη. Για την ώρα, η πλειοψηφία έχει ανοιχτή την αγκαλιά της, όπως το 1959, όταν άνοιξε για τον Δαλάι Λάμα και τους πρόσφυγες, που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την πατρίδα τους.
Η Ινδία, παραχώρησε γη και ανθρωπιά. Δόθηκαν τεράστια εκτάρια γης, νέας πατρίδας, σε διάφορες πολιτείες της.
"Πλην του δικαιώματος της ψήφου,οι Ινδοί μας μεταχειρίστηκαν μέχρι και σήμερα σαν ίσους", ομολογούν οι Θιβετιανοί.
Με τη βοήθεια της Ινδικής κυβέρνησης, δημιουργήθηκε στα Ιμαλάια, κοντά στα σύνορα με το Θιβέτ στην πόλη Νταραμσάλα, μια Δημοκρατική διακυβέρνηση,που τους παρέχει αυτονομία.
Με την παροχή καλλιεργήσιμης γης, αυτονομήθηκαν και οικονομικά. Μάλιστα σήμερα, θεωρούνται σαν ένα απο τα πρότυπα , στη Βιολογική γεωργία. Δημιουργήθηκαν επίσης κέντρα εκμάθησης και εφαρμογής της, για χώρες που έδειξαν ενδιαφέρον.
Συνάντησα,την Yeshi μια πρόσχαρη δασκάλα του χωριού s.o.s., στον καταυλισμό της Μπιλακούπε στην Καρνάτακα της Νότιας Ινδίας.
" Η προσπάθεια μας ", μου ειπε, " είναι να διαφυλάξουμε την πολιτιστική και πνευματική μας κληρονομιά. Εστιαζόμαστε στη διατήρηση του πολιτισμού και της θρησκείας, με το να παρέχουμε επαρκή μόρφωση στα παιδιά μας. Ογδόντα πέντε Θιβετιανά σχολεία λειτουργούν στην Ινδία γιά εκμάθηση γλώσσας , λογοτεχνίας, ιατρικής, χορού, θεάτρου, τραγουδιού, ζωγραφικής και τεχνικής thanka painting, υφαντουργίας, γλυπτικής σε ξύλο, μέταλλο, γυαλί κ.α. Ακόμη και μη Θιβετιανοί έρχονται για σπουδές, στους οργανισμούς της εξορίας. Σαράντα δύο κέντρα Θιβετιανής Ιατρικής έχουν ιδρυθεί σε όλη την Ινδία και λέγεται πως σημειώνουν προόδους σε τομείς που αφορούν ασθένειες όπως ο καρκίνος και το έιτζ. Αρκετοί Ευρωπαίοι, Ιάπωνες, Κορεάτες, Κινέζοι και Αμερικάνοι σπουδάζουν θέματα, οπως ο Θιβετιανός Βουδισμός, γλώσσα και φιλοσοφία.
Έτσι, μέσω των σπουδών, ανταποδίδουμε την αρχαία γνώση που κληρονομήσαμε απο την Ινδία τον όγδοο αιώνα".
Της ζήτησα να μου μιλήση για τα χωριά s.ο.s.
"Σήμερα, είπε, υπάρχουν έντεκα χιλιάδες ορφανά παιδιά, σε οκτώ s.ο.s χωριά . ΄Ενα μάλιστα, είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο. Διδάσκονται σε επτά σχολεία, που είναι προσβάσιμα και σέ παιδιά προσφύγων που διεσώθηκαν με τους γονείς τους. Την αρχή έκανε η αγιότητά του το 1960, οταν ο Δαλάι Λάμα ίδρυσε το πρώτο χωριό s.o.s για αυτά τα παιδιά.
Ξέρεις,ειπε διστακτικα, ακόμη και σήμερα παιδιά, τολμούν το επικίνδυνο αυτό ταξίδι κάθε χρόνο, ενίοτε και μόνα τους, για να ξεφύγουν απο τις συνθήκες που δημιουργούνται στο Θιβέτ. Οι Κινέζοι μεσταναστεύουν σε Θιβετιανές περιοχές καταληστεύοντας τα εδάφη,τις εργασίες και το μέλλον μας."
Τα τελευταία λόγια ειπώθηκαν χωρίς θυμό, θα έλεγα με μια δόση εγκαρτέρησης που γεννά η ελπίδα, ότι κάποτε θα έρθη η αλλαγή.
Η στάση αυτή, με οδήγησε να ρωτήσω διστακτικά, τι έχει να πεί σχετικά με τη βελτίωση των συνθηκών που ισχυρίζονται οι Κινέζοι ότι παρέχουν στο Θιβέτ. Χαμογέλασε με πίκρα.
"Σίγουρα αναφέρεσαι στα έργα διάνοιξης δρόμων, κατασκευής σιδηροδρομικών γραμμών και αεροδρομίων...Αυτά έγιναν με απώτερο σκοπό, την διευκόλυνση μεταφοράς των μεταλευμάτων μας στην Κίνα. Ληστεύουν το φυσικό μας πλούτο και εποφθαλμιούν τα κοιτάσματα των εδαφών μας .'Ολα ξεκίνησαν το 1950. Με τη δικαιολογία της "απελευθέρωσης"της περιοχής των Ιμαλαίων από τη φεουδαρχία, κινέζικες δυνάμεις όρμησαν και κατέστειλλαν εύκολα, τις ελάχιστες θιβετιανές που αντιστάθηκαν. Φυσικά, επρόκειτο για " εισβολή", όπως δήλωσε και η τότε εξόριστη κυβέρνησή μας απο Ινδία. Κατόπιν, υποχρεώνουν, κάτω από πιεσεις, πενήντα ένα θιετιανούς διπλωμάτες, να επιβεβαιώσουν την κινέζικη κυριαρχία σέ θιβετιανά εδάφη. Το 1959 ξεσπά στη Λάσσα, την πρωτεύουσα του Θιβέτ εξέγερση. Η Κίνα επικαλείται στρατιωτικό νόμο και σκοτώνονται δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι, με το πρόσχημα της καταστολής. Μετά την αποτυχία της εξεγερσης, η αγιότητά του μαζί με αρκετούς πρόσφυγες, φτάνει στην Ινδία, όπου και τους παρέχεται πολιτικό άσυλο."
Το προσωπό της έγινε σκυθρωπό. "Οσοι έχουν μείνει πίσω ζουν σε χαμηλότερο όριο φτώχειας ακόμη και από μερικές Αφρικανικές χώρες του πλανήτη. Σχεδόν αναλφάβητοι οι περισότεροι, παλεύουν με τη φτώχεια που δημιουργεί η ανεργία."
Άλλαξα θέμα και μιλήσαμε για τις ρίζες του σήμερα στο καταυλισμό,την καθημερινότητα και πολλά άλλα.
Περίπου χίλιοι πρόσφυγες προστίθενται κάθε χρόνο στον κατάλογο και όσο ο αριθμός αυξάνει, η Ινδία αναζητά τη διευθέτησή τους. Όσο για τους Θιβετιανούς, μοιραία δέχονται και αυτοί, την επίθεση δυνάμεων νεωτεριτικότητας που εισχωρούν στην ανερχόμενη Ινδια, προκαλώντας αλλοιώσεις.
Με ξένισαν εικώνες βουδιστών μοναχών πάνω σε μηχανές μεγάλου, η μικρότερου κυβισμού , σε φαστφουντάδικα, η ξενοδοχεία πολεων. Ίσως γιατί η εικώνα που είχα πλάσει στο νου μου ήταν μονο σε κοιτώνες μοναστηριών.
Βεβαίως δεν μιλάω για όλους. Σύγκρινα την εικώνα αυτη, με άλλες,όπως παππάδες σε τζιπ μεγάλου κυβισμού, συνεστιάσεις ιερέων σε πολυτελή συγκροτήματα κλπ. Υπάρχουν παντου και οι δυο πλευρές.
Άλλαξα τις σκέψεις μου, με εικώνες απο ξυρισμένα κεφαλάκια μικρών και ηλικιωμένων μοναχών να ψέλνουν, συνοδεία απο τύμπανα τεραστίων διαστάσεων,γκόνγκ,μακρύρυγχες χάλκινες τρομπέτες,κόρνα,ντραμς και όλα αυτά να σκεπάζονται στιγμιαία απο εκωφαντικές κλαγγές κυμβάλων,που ξαφνιάζουν το Δυτικό "αυτί ". Το σύνολο του ακούσματος θάλεγα πως απευθύνεται μάλλον στο συναίσθημα,παρά στο άκουσμα .Περισότερα απο τα κείμενα πού ψέλνονται είναι σε γλώσσα δυσνόητη για τους περισσότερους. 'Ομως, κανένας δεν νοιάζεται γιαυτό, γιατί θεωρήται άσκηση η απουσία σκέψης.
Οι πρόσφυγες του Θιβέτ,συμβιώνουν ειρηνικά με τους Ινδούς. Οι αρχές που πρεσβεύονται απο τον θρησκευτικό τους ηγέτη Δαλάι Λάμα, μη βία, σεβασμός, ανεκτικότητα και αμοιβαία κατανόηση, βρίσκουν εφαρμογή στην καθημερινή τους διαβιώση.
Απο την άλλη πλευρά, η Ινδία σαν κατεξοχήν ινδουιστικό έθνος με ανομοιόμορφο πληθυσμό,διαφορετικές διαλέκτους, θρησκείες και πολιτισμό, έχουν εκπαιδευτεί στο σεβασμό και την ανεκτικότητα της διαφορετικότητας.
Επι πλέον οι θιβετιανοί βίωσαν απο την ηγεσία της Κίνας,μια εκ διαμέτρου αντίθετη συμπεριφορά.
Το πλήγμα του αφανισμού εξη χιλιάδων διακοσίων πενήντα εννέα μοναστηριών , τους έδωσε την ώθηση να δημιουργήσουν ξανά στην εξορία , ότι εξαφανίστηκε, σιλήθηκε η καταστράφηκε.
Μέχρι σήμερα έχουν κτίσει στην Ινδία διακόσια περίπου μοναστήρια και λειτουργούν σαν κέντρα σπουδών και διατηρήσης της πολιτιστικής και θρησκευτικής τους ταυτότητας.
Στους καταυλισμούς παρέχονται όλα τα αναγκαία για τη διαβιωσή τους.Οι νοσηλείες στα νοσοκομεία τους είναι δωρεάν. Έναντι αμοιβής υποχρεούνται μόνο οι ξένοι που τα επισκέπτονται, προτιμόντας το θιβετιανό σύστημα θεραπείας.
Μέσα στους καταυλισμούς,έχουν στηθεί πολλά εμπορικά καταστήματα με τουριστικά είδη λιανικής, βιοτεχνίες με παραδοσιακά χειροποίητα αντικείμενα, εστιατόρια, ρούχα και εργαστήρια ταπητουργίας, πόλος έλξης τουριστών από όλο τον κόσμο.
Η βόλτα στους καταυλισμούς είναι συναρπαστική γιατί σε μεταφέρει κοντά σε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής.
Κατά μήκος του, βλέπεις μικρά κτήρια-δωμάτια, με τους πολύχρωμους κυλίνδρους της προσευχής.Οι θιβετιανοί, περιστρέφονται γύρω τους, ωθόντας τον κύλινδρο σε μια δεξιόστροφη κυκλική κίνηση . Στο αριστερό χέρι κρατούν ένα κομποσκίνι η καμπανάκια.
Μια άλλη χαρούμενη νότα, είναι τα τριγωνικά χρωματιστά σημαιάκια των ευχών που κυμματίζουν σχεδόν παντού.Σε στύλους, κτήρια,σπίτια,καταστήματα και προπαντώς σε τεράστιες πυραμίδες μέσα σε αγρούς και εισόδους ναών. "Ο άνεμος-λένε-μεταφέρει γρήγορα τις προσευχές μας στον ουρανό".
Τα οικοδομήματα των ναών είναι πανέμορφα και επιμελημένα με ιδιαίτερη φροντίδα εως στην παραμικρή λεπτομέρεια. Πρώτος σε προτίμηση είναι ο περίφημος Χρυσός ναός στη Μπιλακούπε.Ένα μεγάλο τμήμα του ειναι επιχρυσομένο, δικαιώνοντας την ονομασία του.
Έμεινα κυριολεκτικά με κομένη ανάσα μπροστά στην έξοχη αρχιτεκτονική αρμονία, την περίτεχνη ξυλογλυπτική, τις πανέμορφες ζωγραφικές παραστάσεις και τα ογκώδη αγάλματα του Βούδα κοσμημένα με χρωματικούς συνδιασμούς από ποικιλίες πολύτιμων και ημι- λίθων.
Το βλέμμα δεν χορταίνει να απολαμβάνει ένα θαυμαστό, πολύχρωμο εικαστικό σύνολο, αποτέλεσμα δημιουργίας ταλαντούχων καλλιτεχνών. Κάθε ναός, έχει να προτείνει κάτι διαφορετικό σε ιδιαιτερότητα και σημασία.
Χαρακτηριστικό κοινό γνώρισμα είναι η φωτογραφία του Δαλάι Λάμα που δεσπόζει σε όλους τους ναούς και τα σπίτια.
Την συναντάςεπισης και σε βιτρίνες καταστημάτων,λεωφορία,μενταγίον,μπλουζάκια,κάρτες και πολλά άλλα είδη.
Ο σεβασμός ,η αγάπη και η αφοσίωσή τους στο προσωπό του ειναι εκδηλη. Μιά ηληκιωμένη θιβετιανή μου εκμυστηρεύτηκε την εξής ιστορία:
"'Οταν κάποια φορά, η αγιότητά του επισκέφτηκε το μοναστήρι που φιλοξενήται συνήθως, αρρώστησε ξαφνικά. Όλος ο καταυλισμός,κατασκήνωσε απ'έξω,τρία ημερόνυχτα. Τρώγαμε και κοιμόμαστε στο ύπαιθρο,παιδιά και γέροι σαν του λόγου μου,όλοι σε αδιάκοπη προσευχή,για την αποκατάσταση της υγείας του. Εκείνος συγκινήθηκε τόσο πολύ,και με δάκρυα μας ευχαρίστησε έναν προς έναν. Ξέρεις, είναι σαν παιδί. Χαμογελάει συνέχεια και ζεσταίνεται η καρδιά σου,να βλέπεις πόση αγάπη έχει γιά όλο τον κόσμο και πόσο νοιάζεται για μας! Το όνομά του, ξέρεις, σημαίνει " Ο ωκεανός της σοφίας"! Έχει ένα όνειρο: να δει το Θιβέτ ελεύθερο...Μακάρι,να έχει πολλά χρόνια,να το δει να πραγματοποιήται .Αλοίμονο εάν..."
Το σκαμένο πρόσωπο με τα φλογερά μάτια άφησε την φράση στη μέση.Εαν "φύγει",συμπλήρωσα νοερά και στο νου μου ήρθε η δήλωση του Θιβετιανού προέδρου του κογκρέσου νεότητας.
"Μπορεί το Θιβέτ, να ελευθερωθεί σε 500 η 1000 χρόνια, αυτό που μας αποσχολεί και που πρέπει να αντιμετωπίσουμε σαν επείγον,είναι το διάστημα,το" μετά " της απουσίας της αγιότητάς του"..
Ειναι γνωστά τα σενάρια διαδοχής του και ο τρόπος που επεμβαίνει σ'αυτά η κινέζικη ηγεσία,με φυσικό επόμενο την ανησυχία των θιβετιανών για επικείμενες αλλαγές με άγνωστα αποτελέσματα.
Η αναφορά στο προσωπό του είναι μέσα στην καθημερινότητα πολιτικών και λαού.
Στις δηλώσεις του Δαλάι Λάμα,μπορεί κάποιος να διακρίνει την αναγνώρηση της ευγνομοσύνης του προς τον Ινδικό λαό. Έχει δηλώσει: "Οπου και να πάω είμαι ενας πρέσβυς της Ινδίας, να μεταδώσω το μηνυμά της για Θρησκευτική αρμονία. Τα ιδανικά τους για μη βία, συμπόνια και ευγένεια,είναι αυτό ακριβώς που χρειάζεται ο κόσμος στην επίτευξη της ευτυχίας. Η Ινδία,είναι ο γκουρού μας,και εμείς οι ακολουθοι του".
Παραβρέθηκα στο Μπάνκαλορ τον Νοέμβρη του 2009, στο φεστιβάλ με τίτλο: "50 χρόνια εξορίας. Ινδία σε ευχαριστούμε."
Ηταν μια εκδήλωση τιμής και ευχαριστίας προς τον ινδικό λαό και την την κυβέρνηση , για την πεντηκονταετή τους φιλοξενία.
Πραγματικά, πόσες χώρες θα μπορούσαν, άραγε ,να κάνουν αυτό που έκανε η Ινδία πενήντα χρόνια πριν και εξακολουθή να κάνει μέχρι σήμερα;
Το τμήμα πληροφορικής και διεθνών σχέσεων διοργάνωσε,με συμετοχή πέντε καταυλισμών της Καρνάτακα, ένα ολοκληρωμένο φεστιβάλ . Ντοκυμαντέρ, καλιτεχνικά δρώμενα θεάτρου, τραγουδιού, παραδοσιακών χορών, εκθέσεων ζωγραφικής, πάνελ συζητήσεων, μαθήματα αγιουβέρδας, θρησκευτική Βουδιστική μουσική, εκθέματα βιολογικών προιόντων και γεωργικών, ταπητουργίας και παραδοσιακά αντικειμενα.
΄ Ενα πανηγύρι ζωντάνιας με άψογη εκτέλεση και διοργάνωση .Οι παραστάσεις χορού και τραγουδιού απο νεαρούς και νεαρές Θιβετιανές, εκτός απο χρώμα και θέαμα,περνούσαν και μηνήματα ..
Χαρακτηριστικός ήταν "ο χορός του κάτω κόσμου", όπου χωρίς λόγια, σε έκανε να προβληματιστείς, να ψάξης, να αναρωτηθείς, να αναθεωρήσεις.
Στις προβολές ντοκυμαντέρ, υπήρξε ένα που με σόκαρε και με έθλιψε βλέποντας αληθεινές σκηνές ωμής βίας και καταπάτησης ανθρώπινων δικαιωμάτων,σε μια ειρηνική διαδήλωση,απο την κινέζικη ηγεσία.
Το μήνυμα της ματαιότητας των υλικών επιτεύξεων, δόθηκε με την κατασκευή μιας τεράστιας μαντάλας, που ζωγράφιζαν πέντε μοναχοί.
Εργάστηκαν πάνω σε ένα σχέδιο πανχρωματικής πανδαισίας, με σκόνες μαρμάρου μέσα σε λεπτόρυχα χωνιά κτυπώντας τα απαλά με ενα ξυλαράκι να "τρέξει" το χρώμα.
Τρείς ημέρες, απόλυτης συγκέντρωσης, πειθαρχίας και ακρίβιας που απαιτούσαν οι άπειρες μικρές λεπτομέριες.
Οταν το σχέδιο ολοκληρώθηκε, τραβώντας πάνω του μια πλατιά σανίδα ξύλου, το έσβυσαν με μιά μόνο κίνηση σε κλάσματα δευτερολέπτου. Μιά κίνηση που είχε τον ίδιο σεβασμό και προσοχή, που χρειάστηκε να κατασκευαστεί.
Ένας άλλος κόσμος ?.......Ένας άλλος τρόπος ζωής ?
